Positieve geestelijke gezondheid, welbevinden en zingeving zijn onderwerpen die

Positieve geestelijke
gezondheid, welbevinden en zingeving zijn onderwerpen die in deze tijd een grotere
rol spelen. Ook binnen de verslavingszorg neemt de aandacht voor zingeving toe.
Het doel van dit betoog is het in kaart brengen van de zingeving bij verslaafde
mensen die in behandeling zijn.

De definitie
van zingeving varieert in de literatuur van genoegdoening en zelfactualisatie,
betrokkenheid, tot een vorm van compleet zijn en ergens bij horen (Debats,
Lubbe & Wezeman, 1993). Zingeving is een actief proces (Burrell &
Jaffe, 1999) dat gelijk is aan de ontwikkeling van de identiteit (Steger et al,
2006). De definitie die de Vereniging voor Geestelijke Verzorgers in
Zorginstellingen (VGVZ, 2000) geeft van het begrip zingeving is: “Met zingeving
wordt bedoeld het continue proces waarin ieder mens, in interactie met diens
omgeving, betekenis geeft aan zijn of haar leven”. Hij ondervindt dat er in de
verslavingszorg nauwelijks aandacht wordt besteedt aan het thema zingeving. Een
gemiste kans volgens hem, want zingeving kan mensen helpen om doelen te stellen
in het leven en is daarmee fundamenteel voor herstel.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Zingeving in de
verslavingsbehandeling is eigenlijk belangrijker dan dat we ons realiseren. Het
kan voorvallen dat verslaafden tijdens hun verslaving kampen met zingeving en er
voordeel bij hebben wanneer het in de behandeling aan de orde komt. Toch laten behandelaars
kansen liggen. Het is niet makkelijk maar dat is het behandelen van een
verslaving ook niet. Marike Demon maakt een mooie vergelijking en ziet het
lichaam als een huis. Het is slim om ons af te vragen waar de verslaafde in dat
huis eigenlijk woont. Het hele lichaam fysiek, geestelijk en mentaal moet bij
de behandeling betrokken worden. Het hele lichaam moet als het ware ‘gezuiverd’
worden. Volgens het culturele model is (drugs)verslaving vooral een
zingevingverschijnsel. Het is een “cultuurziekte die zich voordoet onder lagen
van de bevolking die sterk bevattelijk zijn voor zingevingproblemen” (Van
Doorn, 1996).

Mijn stelling luidt dan ook als volgt: zingeving is een belangrijke factor bij
het behandelen van een verslaving.

Enkele argumenten
voor zouden kunnen zijn:

Ten
eerste blijkt
uit het onderzoek van Tactus dat mensen met een verslaving minder welbevinden
en minder zingeving ervaren dan mensen zonder verslaving. Wanneer een bepaalde
verslavingsproblematiek groter is, wordt er minder welbevinden en minder
zingeving ervaren. De mate van welbevinden en de mate van zingeving houden ook
onderling verband. Ruim een derde deel van de respondenten van het onderzoek,
gaf aan dat de verslaving te maken heeft met de beleving van zingeving. Een
groot deel van de respondenten erkent het belang van het thema zingeving in het
behandelaanbod en bijna de helft van de respondenten geeft aan dat zingeving
nog niet voldoende aan de orde komt binnen het behandelaanbod. Ook geeft meer
dan de helft van de respondenten aan steun te hebben aan een
levensbeschouwelijke overtuiging. Daarbij is het niet gebleken dat het hebben
van een bepaalde levensbeschouwelijke overtuiging of religie, verband houdt met
de verslaving, het welbevinden en de zingeving (Stoeten, 2011).

 

Ten
tweede blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat aandacht voor zingeving van
groot belang is op het verloop van ziekte en welzijn (Brijder, z.j.). Er ontstaat
een gevoel van zinloosheid door gebrek aan dopamine. Maar er is ook behoefte om
weer de zin van de dingen te zien. Er moet dan ook zeker rekening gehouden
worden met de leefomgeving van verslaafden. Een behandeling is effectiever
als er aandacht is voor zingeving. Voor de ene persoon is dat het oppakken van
hobby’s. Voor de ander is een andere zinvolle dagbesteding nodig om iedere dag
op te staan.

Ten
derde is de kans groter om te verlangen naar het middel wanneer de verslaafde
geen zingeving ervaart. Een
groter verlangen naar het middel van de verslaving hangt samen met minder
welbevinden, minder zingeving en minder vertrouwen. Zoals eerder aangegeven
werd er gevonden dat een ernstigere verslaving samenhangt met minder zingeving
en minder vertrouwen. Daarbij blijken de soort verslaving en de duur van de
verslaving geen invloed te hebben op het welbevinden en de zingeving.

Als
tegenargument kan gebruikt worden dat hulpverleners het moeilijk vinden om te
verwoorden wat ze onder zingeving verstaan. Doordat hulpverleners en cliënten
zingeving als een onduidelijk onderdeel zien, functioneert het benoemen en
behalen van doelen niet goed. Het is lastig om de invloed van ‘zingeving’ vast
te stellen: het is moeilijk om meetbare doelen te formuleren en dus ook niet
mogelijk om resultaten te controleren en evalueren. Het gaat veel meer om
impliciete resultaten en bijwerkingen. Hierdoor kan ‘zingeving’ niet goed tot haar recht
komen in de hulpverlening, die immers vraagt om concrete begeleiding.

Tot slot

Al met al kan
dus gezegd worden dat welbevinden, zingeving, spiritualiteit en
levensbeschouwing belangrijke onderwerpen zijn binnen de verslavingszorg.
Zingeving kan bijdragen aan een beter welbevinden. In de behandeling van
verslaafde mensen, is het daarom belangrijk dat het thema zingeving goed wordt doorgevoerd
en zal het een meerwaarde hebben om mogelijkheden aan te bieden voor het
krijgen van behandelingen met betrekking tot de onderwerpen zingeving,
spiritualiteit en levensbeschouwing.

Het doel van de
verslavingszorg is wat mij betreft niet alleen mensen te helpen zelf hun
verslavingsgedrag te kunnen beheersen, maar ook hen te steunen in hun streven
naar een zo autonoom mogelijk bestaan. Daarom is het merkwaardig dat de
verslavingszorg steun bij zingeving niet als een ultiem doel ziet. Veranderen
van gedrag lukt maar matig als mensen daar letterlijk de zin niet van zien. Het
is dus tijd dat het thema zingeving samengevoegd wordt in het dagelijkse werk
en te wegnemen van onduidelijkheden waarin het nu nog in bevindt.

 

BACK TO TOP
x

Hi!
I'm Al!

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out